Dị ứng sữa, một trong những dị ứng thức ăn phổ biến nhất ở trẻ em, là một phản ứng bất thường của hệ miễn dịch với sữa và các sản phẩm từ sữa. Sữa bò là nguyên nhân thường gặp, tuy nhiên sữa cừu, dê, trâu và các động vật có vú khác cũng có thể gây nên phản ứng.

May mắn là hầu hết trẻ em khi lớn lên sẽ không còn dị ứng với sữa. Những trẻ không có khả năng này có thể sẽ phải tiếp tục tránh sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa.
May mắn là hầu hết trẻ em khi lớn lên sẽ không còn dị ứng với sữa. Những trẻ không có khả năng này có thể sẽ phải tiếp tục tránh sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa.

Định nghĩa

  • Dị ứng sữa, một trong những dị ứng thức ăn phổ biến nhất ở trẻ em, là một phản ứng bất thường của hệ miễn dịch với sữa và các sản phẩm từ sữa. Sữa bò là nguyên nhân thường gặp, tuy nhiên sữa cừu, dê, trâu và các động vật có vú khác cũng có thể gây nên phản ứng.
  • Phản ứng dị ứng thường xảy ra vài phút đến vài giờ sau khi sử dụng sữa. Dấu hiệu và triệu chứng của dị ứng sữa biểu hiện từ nhẹ đến nặng và có thể bao gồm thở khò khè, nôn, nổi mề đay và các vấn đề tiêu hóa. Đôi khi dị ứng sữa có thể gây phản vệ (anaphylaxis), một phản ứng nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng.
  • Tránh sử dụng là biện pháp điều trị chính với dị ứng sữa. May mắn là hầu hết trẻ em khi lớn lên sẽ không còn dị ứng với sữa. Những trẻ không có khả năng này có thể sẽ phải tiếp tục tránh sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa.
Dị ứng sữa có thể
Dị ứng sữa là dị ứng phổ biến ở trẻ em mà người lớn bỏ sót

Triệu chứng

  • Các triệu chứng của dị ứng sữa khác nhau ở từng người và xảy ra một vài phút đến một vài giờ sau khi uống sữa hay ăn các sản phẩm từ sữa.
  • Ngay sau khi sử dụng sữa, các dấu hiệu và triệu chứng của dị ứng sữa có thể bao gồm: Nổi mề đay,  Thở khò thè, Nôn
  • Các dấu hiệu và triệu chứng có thể cần nhiều thời gian hơn đển xuất hiện bao gồm:
    • Đi ngoài phân lỏng, có thể có máu
    • Tiêu chảy
    • Co thắt bụng
    • Ho hoặc thở khò khè
    • Chảy nước mũi
    • Chảy nước mắt
    • Phát ban ngứa trên da, thường ở xung quanh miệng
    • Đau bụng, ở trẻ em
  • Dị ứng sữa có thể gây phản vệ, một phản ứng đe dọa đến tính mạng mà có thể làm hẹp đường thở và cản trở hô hấp. Sữa là thức ăn phổ biến nhất đứng hàng thứ ba, sau lạc và hạnh nhân, gây nên phản vệ.
  • Nếu bạn hoặc con bạn có phản ứng với sữa, hãy gọi bác sĩ, cho dù phản ứng đó nhẹ như thế nào. Các xét nghiệm (test) có thể giúp xác định dị ứng sữa, nhờ đó bạn có thể tránh được các phản ứng trong tương lai hoặc các phản ứng có khả năng tồi tệ hơn.

Phản vệ là một cấp cứu y khoa, cần được điều trị bằng tiêm thuốc adrenaline (epinephrine) và chuyển ngay đến khoa/phòng cấp cứu. Các dấu hiệu và triệu chứng của phản vệ bắt đầu sớm ngay sau khi dùng sữa và có thể bao gồm:

  • Co thắt đường thở, bao gồm cả phù nề hầu họng gây khó thở.
  • Đỏ bừng mặt
  • Ngứa da
  • Tình trạng sốc, với triệu chứng tụt huyết áp

Nguyên nhân

Tất cả các dị ứng thực sự do thực phẩm đều gây ra bởi sự rối loạn hệ thống miễn dịch. Hệ thống miễn dịch của bạn nhận diện một số protein của sữa là có hại, điều này kích hoạt sản xuất kháng thể globulin miễn dịch E (IgE) để trung hòa protein (kháng nguyên). Lần tiếp theo khi bạn tiếp xúc với các protien này, kháng thể IgE sẽ nhận ra chúng và gửi tín hiệu đến hệ thống miễn dịch để giải phóng histamine và các hóa chất khác, gây ra một loạt các dấu hiệu và triệu chứng dị ứng.

Có 2 loại protein chính trong sữa bò có thể gây ra phản ứng dị ứng:

  • Casein, được tìm thấy trong phần rắn (sữa đông) của sữa đông vón lại
  • Whey, được tìm thầy trong phần lỏng còn lại của sữa sau khi sữa đông vón lại.

Bạn hoặc con bạn có thể bị dị ứng với chỉ một hoặc cả hai loại protein. Những protein này có thể rất khó tránh bởi vì nó cũng có trong một vài thực phẩm chế biến sẵn. Và, hầu hết những ai có phản ứng với sữa bò cũng sẽ phản ứng với sữa cừu, dê và trâu. Ít khi những người bị dị ứng với sữa bò cũng bị dị ứng với sữa đậu nành.

Điều trị và thuốc

Cách tốt nhất để ngăn chặn một phản ứng dị ứng là tránh sử dụng sữa và các protein của sữa. Điều này có thể khó khăn bởi vì sữa là một thành phần của nhiều loại thức ăn. Ngoài ra, một vài người có dị ứng sữa vẫn có thể dung nạp được với sữa dưới một vài hình thái, như sữa đươc đun nóng trong bánh nướng, hoặc trong một số thực phẩm chế biến như sữa chua. Nói chuyện với bác sĩ về những thứ bạn cần tránh.

Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng cho bú sữa mẹ trong 4 đến 6 tháng đầu của bé thay vì sử dụng sữa bò công thức theo tiêu chuẩn có thể giúp ngăn chặn di ứng sữa. Trẻ em bị dị ứng với sữa, cho trẻ bú sữa mẹ và sử dụng công thức sữa ít gây dị ứng có thể dự phòng được các phản ứng dị ứng.

  • Bú sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ. Cho bú sứa mẹ trong ít nhất 4 đến 6 tháng đầu sau sinh nếu có thể, đặc biệt với các trẻ có nguy cơ cao bị dị ứng sữa.
  • Các sữa công thức giảm dị ứng được sản xuất bằng cách sử dụng các men (enzyme) để bẻ gẫy (thủy phân) các protein của sữa, như là casein hoặc whey. Quá trình tiếp có thể theo bao gồm đun nóng và lọc. Tùy thuộc vào mức độ xử lý, sản phẩm có thể được phân loại như thủy phân một phần hoặc hoàn toàn. Hoặc chúng cũng có thể được gọi là sữa công thức cơ bản.  Một vài sữa công thức giảm dị ứng không được làm từ sữa, nhưng thay vào đó nó sẽ có các axít-amin. Bên cạnh các sản phẩm được thủy phân hoàn toàn, các sữa công thức dựa trên các axít-amin ít có khả năng gây các phản ứng di ứng hơn.
  • Sữa công thức từ đậu nành dựa trên protein của đậu nành thay vì sữa. Sữa công thức từ đậu nành được tăng cường để có dinh dưỡng đầy đủ – nhưng, thật không may, một vài trẻ em bị dị ứng với sữa cũng có thể bị dị ứng với đậu nành.

Mặc dù bạn đã có rất nhiều nỗ lực tốt nhất, nếu bạn hoặc con bạn vô tình sử dụng sữa, các thuốc điều trị như kháng histamin có thể giảm các dấu hiệu và triệu chứng nhẹ của một phản ứng dị ứng. Uống ngay sau khi tiếp xúc với sữa, thuốc kháng histamin có thể giúp giảm cảm giác khó chịu. Nếu bạn hoặc con bạn có phản ứng dị ứng nghiêm trọng (phản vệ), bạn có thể cần một mũi tiêm khẩn cấp epinephrine (adrenaline) và đến ngay phòng cấp cứu. Nếu bạn có nguy cơ bị phản ứng nặng, bạn hoặc con bạn cần mang theo bút tiêm adrenaline (như EpiPen, Auvi-Q…) vào mọi lúc. Bạn cần được bác sĩ hoặc dược sĩ kê đơn hướng dẫn cách sử dụng bút tiêm này để bạn có thể được chuẩn bị trong trường hợp cấp cứu.

Nếu bạn hoặc con bạn đang trong chế độ ăn không có sữa, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp bạn xây dựng một bữa ăn cân bằng về dinh dưỡng. Bạn hoặc con bạn cần phải dùng thực phẩm bổ sung để thay thế canxi hay các chất dinh dưỡng có trong sữa, như vitamin D và B2.

Nguyễn Duy Gia
ThS. BS. Lương Quốc Chính Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai

Nguồn: bacsinoitru.vn

Bình luận của bạn

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*